Istorijska sociologija

Prepoznavajući istorijski diskontinuitet sociologije kao izraz istorijskog diskontinuiteta Zapada, ovaj kurs organizovan u tri dijela nastoji analizirati socijalnu povijest Zapadne civilizacije.
1. U prvom dijelu (Sociologija moderniteta) pokazujemo kako je u svojoj prvoj (naturalističkoj) fazi sociologija konstituisana kao nauka o povijesti, zatim u drugoj (sociologističkoj) fazi kao nauka o društvu i u trećoj (savremenoj) fazi kao postmodernistička samorefleksija.
2. U drugom dijelu (Sociologija postmoderniteta) objašnjavamo kako je diskurzivni habitus postmoderne sociologije, konstituisan van načela moderniteta. Gubeći utopijsku dimenziju i okrećući se samorefleksivnom zadobijanju prošlosti, savremena sociologija gubi potencijal ekspanzivnog modernističkog zadobijanja budućnosti putem manipulativne (re)konstrukcije prostora i vremena. Potom, polazeći od samorefleksivnih pozicija savremene sociologije, ovaj modul pronalazi diskurzivnu moć (re)konstrukcije stvarnosti kao temeljnu pragmatiku sopstva kojom je Zapad svoju povijest oblikovao kao kontinuitetnu i stoga normativno univerzalnu.
3. U trećem dijelu (Sociologija tradicije) na tragu postmodernističke dekonstrukcije ideje Prosvjetiteljstva i normativne univerzalnosti Zapada pokazujemo kako postmoderna otvara diskurzivni prostor za rehabilitaciju temeljnih ideja predmoderne (u našem slučaju pravoslavne) tradicije.

Studenti treba da izgrade kritičko-dekonstruktivni odnos prema Zapadnoj tradiciji i razviju afirmativan odnos prema vlastitoj tradiciji.

1. Istorijska struktura sociološke nauke. Pozitivistička, sociologistička i simbolička faza
2. Paradigmatska struktura sociološke nauke. Univerzalna, opšta, teorijska i pojmovna paradigma
3. Metateorijski i epistemološki zaokret savremene sociologije. Od nomotetske ka idiografskoj metateoriji; od ontološkog realizma ka ontološkom relativizmu; od epistemološkog objektivizma ka epistemološkom reacionizmu
4. Predmoderna, moderna i postmoderna slika svijeta.
5. Moderna kao razvoj instrumentalne racionalnosti. Moderna kao ukidanje transcendentalne dimenzije stvarnosti
6. Faze Modernizacija (liberalni i monopolistički kapitalizam, država blagostanja, socijalizam i komunizam te neoliberalizam)
7. Društvena uloga komunizma (rušenje monarhije, ukidanje patrijarhalne domaćinske zadruge, ateizacija)
8. Globalizacija kao širenje Zapadne strukture samobitnosti u globalan identitetski prostor (moć, profit, individualizam i zabava)
9. Pojam, dimenzije i teorije o globalizaciji
10. Ličnost. Faze u razvoju ličnosti (estetička, etička i religijska)
11. Oblici kolektivne identifikacije (Demos, Etnos, Laos)
12. Religijske osnove (geo)politike. Geopolitički subjekti Zapadne civilizacije. Evroazijstvo.
13. Evropa i Balkan (intencionalnost i eshatologija)
14. Politika i kultura. Demokratija i sabornost
15. Nacije i nacionalizam kao kulturni fenomeni

1. Subotić, M., Na drugi pogled. Prilog studijama nacionalizma, Institut za filozofiju i društvenu teoriju, Beograd, 2007.

2. Koprivica, Č., Budućnost straha i nade, Art Print, Banja Luka, 2011.

3. Šijaković, B., Pred licem drugog, Službeni list, Beograd, 2002.

4. Berđajev, N., Sudbina čovjeka u savremenom svijetu. Za razumijevanje naše epohe, Verbum, Split, 2007.

5. Arsović, Z., Ono što nakon Haga ostaje, Banja Luka, 2010.

Provjera znanja će biti vršena u toku semestra putem kolokvijuma i seminarskih radova, te na kraju semestra u formi usmenog ispita.

Nastava će biti izvođena u formi predavanja i vježbi. Predavanja će biti strukturirana kroz tematska teorijska izlaganja nastavnih jedinica te raspravu ili razgovor. Vježbe će biti organizovane kroz teorijsku analizu literature čije razumjevanje i ovladavanje student dokazuje kontinuiranom izradom i odbranom seminarskog rada. U toku semestra putem predavanja i vježbi obrađeno gradivo biće provjeravano parcijalno putem dva obavezujuća kolokvijuma. Nakon realizovanih predispitnih obaveza (kolokvijuma i seminarskih radova), studenti stiču pravo polaganja cjelokupne nastavne materije u formi završnog usmenog ispita.